Linia Etyki od lat współpracuje z Instytutem Audytorów Wewnętrznych IIA Polska dzieląc się doświadczeniem we wdrażaniu programów etycznych, whistleblowingu oraz systemu zgłaszania nieprawidłowości. Pracujemy przez cały rok, a na corocznej konferencji jest okazja do podsumowań i wymiany doświadczeń z innymi ekspertami. Nie mogło nas więc zabraknąć i w tym roku, tym razem na konferencji jubileuszowej – „Odpowiedzialny audyt w odpowiedzialnej organizacji. 15 lat doświadczenia. Wyzwania na przyszłość”.9 czerwca w podwarszawskim Józefowie mieliśmy przyjemność poprowadzić wykład pt. „Wdrażanie oraz utrzymanie programów etycznych i antykorupcyjnych”. Na podstawie już wieloletnich doświadczeń ‘forsujemy’ tezę, że programy etyczne powinny być PROCESEM, w którym korzystając z wiedzy pracowników o tym, jak funkcjonuje ich organizacja i jaką ma specyfikę, szyjemy program etyczny na miarę. „Program uszyty na miarę” to najkrócej sformułowana odpowiedź na pytanie: „Jak wdrożyć program etyczny, żeby działał i nie był przysłowiowym kwiatkiem do kożucha?”. Zalety podejścia procesowego do wdrażania programów etycznych, kodeksu etyki i systemu zgłaszania naruszeń pokazaliśmy na konferencji.

IIA Konferencja Jubileuszowa

Co nas zaskoczyło?

Frekwencja – zarówno na wykładzie jak i na panelu dyskusyjnym koordynowanym przez Zuzannę Dobrowolską, partnera zarządzającego w Linii Etyki. Duże zainteresowanie interpretujemy jako znak rosnącego zainteresowania etyką oraz whistleblowingiem w organizacjach. Co wynika z doświadczeń ekspertów uczestniczących w panelu?

Audyt etyczny można prowadzić przy okazji każdego audytu tematycznego, stawiając pytanie nie tylko o zgodność z procedurami, ale również z zasadami etyki. Marzena Staniszewska, prawnik i wieloletni audytor w sektorze publicznym, przedstawiła narzędzia, jakimi może posłużyć się audytor wewnętrzy, aby niejako „tylnymi drzwiami” wymagać przestrzegania zasad etyki poprzez wpisanie kryterium etyczności do programu każdego przeprowadzanego audytu. Beata Ossowska–Lango, mając w swoim dossier wdrażanie programu etycznego oraz programu zarządzania ryzykiem w grupie kapitałowej Lotos S.A., zwróciła uwagę na jedno z największych wyzwań takiego procesu, tj. przekonanie do programu średniej kadry zarządzającej. Druga kwestia warunkująca realne funkcjonowanie wdrożonego programu etycznego to tzw. tone of the top, czyli to, co w sferze etyki komunikuje, zarówno werbalnie oraz w innego typu działaniach, kierownictwo danej organizacji. Podobne wnioski płynął z doświadczeń służb audytu Unii Europejskich. Agnieszka Kaźmierczak, d. Dyrektor w Departamencie Audytu Wewnętrznego Komisji Europejskiej, zauważyła, że rzeczywiste przywództwo etyczne oraz działanie ‘szefa’ pozostające w zgodzie z zasadami etyki dużo bardziej przekonuje i uwiarygadnia program etyczny w oczach zespołu niż górnolotne zapisy.

Audyt etyczny na podstawie kodeksu

Whistleblowing – tego wątku nie mogło zabraknąć w dyskusji nad wdrażaniem programów etycznych. Na tym polu czeka na nasze środowisko wielka praca. Wewnętrzne systemy sygnalizowania nieprawidłowości, procedury zgłaszania naruszeń, polityki anonimowego zgłaszania i związane z tym narzędzia – to rozwiązania skrajnie odmiennie postrzegane przez pracodawców i związki zawodowe. O ile pierwsza grupa coraz częściej widzi w nich narzędzie zarządzania ryzykiem, to związki zawodowe traktują je z dużą dozą nieufności jako skierowane przeciwko pracownikom. Obraz taki wynika z ostatnich badań Fundacji Batorego, które zrelacjonował Marcin Waszak, ekspert fundacji. Mimo to z perspektywy lat widać ogromy postęp w świadomości. Zmianę tę podkreśla Anna Wojciechowska–Nowak, obecnie ekspert i partner w Linii Etyki, która jako jedna z pierwszych wprowadzała problematykę ochrony sygnalistów do dyskusji publicznej w Polsce. Zdaniem Anny najwyraźniej zmianę tę widać w języku. O ile w latach 2000r. słowo sygnalista nieśmiało wchodziło na sale konferencyjne, dziś jest stosowane powszechnie w mediach, tłumaczeniach książek, dokumentach oficjalnych, badaniach czy nawet w wyrokach sądowych. Na koniec Marcin Dzięgielewski, Przewodniczący Sądu Koleżeńskiego IIA Polska, przypomniał o odpowiedzialności etycznej, jaka spoczywa na audytorach wewnętrznych oraz o konieczności autorefleksji audytora, czy jego działania można uznać za etyczne.

Share This