W dyskursie naukowym mianem sygnalisty (whistleblowera) określa się osobę, która zwraca uwagę na nieprawidłowości, nadużycia lub naruszenia w organizacji prywatnej, czy publicznej, informując o nich swoich przełożonych lub inne podmioty. Sygnalista nie musi być pracownikiem podmiotu, w którym dochodzi do naruszeń. Informacje o nieprawidłowościach whistleblower może uzyskać, będąc związanym z danym miejscem pośrednio (np. świadcząc usługi na podstawie umowy o dzieło czy zlecenie). Kluczowe cechy, które powinny wyróżniać sygnalistów to: po pierwsze – działanie w dobrej wierze i po drugie –  pro publico bono, tj. w szeroko pojętym interesie społecznym. Czym jest system sygnalizowania naruszeń, jak wygląda jego wdrożenie oraz procedura sygnalizowania?

Dyrektywa o sygnalistach

Uregulowanie statusu sygnalisty oraz jego ochrony stanowi jedno z aktualnych wyzwań, przed jakimi stoją kraje członkowskie UE, a w dalszej kolejności – podmioty prawa prywatnego i publicznego. Wynika to z obowiązku implementacji Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/1937 z 23.10.2019 w sprawie ochrony osób zgłaszających naruszenia prawa Unii, tzw. dyrektywy o sygnalistach.

Regulacja zobowiązuje przedsiębiorstwa oraz instytucje publiczne do wdrożenia wewnętrznego systemu zgłaszania naruszeń oraz zakazuje działań odwetowych wobec osób zgłaszających nieprawidłowości.

Argumenty za uchwaleniem i wdrożeniem dyrektywy o sygnalistach

Uchwalenie dyrektywy wynikało przede wszystkim z potrzeby

  • ustanowienie wspólnego dla całej Unii systemu ochrony sygnalistów,
  • wzmocnienia przeciwdziałania i wykrywania przypadków korupcji i nadużyć finansowych,
  • poprawy egzekucji prawodawstwa unijnego w sferze zamówień publicznych oraz innych sferach wymienionych w dyrektywie.

Szybkie wykrywanie naruszeń prawa Unii Europejskiej i ich skuteczne zapobieganie wymagają zagwarantowania, aby osoby posiadające wiedzę na ich temat mogły bezpiecznie, łatwo i z zachowaniem poufności przekazać ją kompetentnym osobom u pracodawcy lub organom władzy. W interesie pracodawcy leży więc wdrożenie takiego systemu, któremu pracownicy będą ufać.

Dyrektywa opiera się na założeniu, że nieprawidłowości powinny być usuwane w pierwszej kolejności na tzw. własnym podwórku, a więc przez pracodawców, u których się pojawiły. Według twórców dyrektywy mechanizm kontroli państwowej powinien się uruchamiać, dopiero gdy zawiedzie samokontrola danego podmiotu.

Zgodnie z dyrektywą oprócz systemu zgłaszania naruszeń organizacja ma obowiązek wdrożyć procedurę sygnalizowania. Kupując system Linii Etyki, procedurę otrzymują Państwo gratis. Pakiet Linii Etyki obejmuje również animowany filmik, z którego Państwa zespół dowie się, dlaczego warto zgłaszać naruszenia i jak to robić. System można zamówić online w sklepie liniaetyki.pl.

Jak wygląda wdrożenie systemu zgłaszania naruszeń Linii Etyki?

Zgodnie z przepisami unijnej dyrektywy system zgłaszania naruszeń musi obejmować:

  • kanały bezpiecznego, poufnego przyjmowania informacji o nieprawidłowościach,
  • wyznaczenie bezstronnej, wiarygodnej osoby, działu, departamentu do obsługi whistleblowerów,
  • gwarancję podjęcia działań następczych w razie potwierdzenia, że naruszenie miało miejsce,
  • wskazanie terminu na przekazanie sygnaliście informacji zwrotnych,
  • zapewnienie ochrony poufności przekazywanych informacji oraz ochrony danych osobowych.

Wszystkim podmiotom niezależnie od charakteru działalności oferujemy skuteczne i sprawdzone narzędzia umożliwiające wdrożenie procedury anonimowego powiadamiania. System zgłaszania naruszeń Linii Etyki spełnia wszystkie wymogi dyrektywy 2019/1937 i został tak zaprojektowany, aby zapewnić whistleblowerom maksymalną dyskrecję, bezpieczeństwo danych i obsługę w opcji 24/7/365.

Wdrożenie dyrektywy o sygnalistach – kogo obowiązuje? Co to są działania odwetowe?

Pracodawcy w Polsce i pozostałych krajach członkowskich UE zostali zobligowani do utworzenia wewnętrznych kanałów dokonywania zgłoszeń zaistniałych naruszeń oraz wdrożenia procedury sygnalizowania nieprawidłowości. Dotyczy to podmiotów działających w sektorze prywatnym – w których pracuje minimum 50 osób i publicznym – niezależnie od liczby zatrudnionych.

Przepisy dyrektywy o sygnalistach zakazują pracodawcom podejmowania wobec sygnalistów działań odwetowych. Wśród takich działań dyrektywa wymienia m.in. zawieszenie w obowiązkach służbowych, zwolnienie, degradacja na stanowisku, wstrzymanie planowanego awansu, zmiana miejsca i godzin wykonywania pracy, obniżka wysokości wynagrodzenia, zastosowanie środka dyscyplinarnego, karę finansową, zastraszanie i mobbing.

Ten serwis wykorzystuje pliki cookies więcej informacji

Serwis wykorzystuje pliki cookies m.in. w celu poprawienia jej dostępności, personalizacji, obsługi kont użytkowników oraz dane dotyczące ruchu na stronie. Każdy może sam decydować o tym czy dopuszcza pliki cookies, ustawiając odpowiednio swoją przeglądarkę.

Więcej informacji znajdziesz w naszej Polityce Prywatności.

Zamknij